maandag 19 december – Afscheid nemen
Voor een nieuw project van het fenomenale MartHa!tentatief ben ik sinds enkele dagen welhaast dagelijks te vinden in een oud wassalon. Je kan er zelf wassen en drogen en strijken maar je kan ook gewoon je was afgeven en dan wassen zij voor jou! Als dat niet prachtig is.
Dit wassalon werd opgericht op een zomerse zondag in augustus 1933. Het (toen nog gloednieuwe) concept sloeg onmiddellijk aan. Langzaam maar zeker werden ze groot en de oorlog overleefden ze zonder grote brokken te maken en vanaf de jaren ’60 kon het feest niet op. In die jaren werkten er 300 mensen en dit wassalon was gewoonweg ‘the place to be’.
In 1973 ging het de foute kant op met de oliecrisis en eigenlijk is die neerwaartse spiraal nooit meer gestopt.
De realiteit op dit moment is als volgt:
Nu werken er nog maximum 45 mensen en vandaag op deze regenachtige dag in december 2011 legt het bedrijf de boeken neer en wacht men op de komst van de curator.
Ik denk aan Hortense die er beginnen werken is op haar 14 en nu 68 is en nog steeds twee dagen per week komt werken omdat ze haar ‘tweede thuis’ niet missen kan. Ook Francine en Mia zijn er begonnen op hun 15. Maar zij kunnen op pensioen gaan. Ik denk aan al degenen tussen de 45 en 55 jaar die bang zijn om hun toekomst. Wesley zegt dat hij compassie heeft met al die collega’s want hij is nog maar 29 en is sterk en handig en dus zal werk vinden geen probleem zijn. ‘Maar wat met al die theedrinkende vrouwtjes?’ zegt hij.
En ineens moet ik denken aan mijn eigen vader die van zijn 20 jaar in een konijnenlooierij gewerkt heeft bij zijn nonkel en het dan heeft overgenomen op zijn dertigste en daar dag en nacht gewerkt heeft tot zijn 65e. Dat is 45 jaar. Dag in dag uit. En tot mijn verdriet en schaamte moet ik erkennen dat ik me de laatste dag van de looierij niet kan herinneren. En niet omdat ik in een coma lag maar omdat ik er gewoonweg geen aandacht aan besteed heb. Was er nog iemand over van de werknemers om een glas mee te drinken? Of heeft hij die laatste dag helemaal alleen die deur dicht gedaan terwijl mijn moeder hem vanuit het keukenraam gadesloeg? Waarom was ik niet daar? Waar was ik in godsnaam?
Met een baksteen in mijn maag heb ik het wassalon vandaag verlaten. Men heeft mij gevraagd niet meer terug te komen. Het is nu allemaal te gevoelig geworden.
Goed dat ik hier wel bij was.
Caroline
tekst: Caroline Rochlitz - foto: Jimmy Kets