Le Carton Contemporain: VERSLAG VAN 9 DAGEN KINSHA- SA IN 8 HOOFDSTUKKEN, EEN INLEIDING EN EEN BESLUIT Dag 4 – De dag van de wonderbaarlijke tocht doorheen het Onatra-gebouw – de dag dat ik stond te duizelen aan een enorme telefoonkast omdat één mijnheer met ne koptelefoon er in één triest beeld geheel de toestand van Congo samenvatte – de dag ook die zich niet in afgeronde hoofdstukken liet wringen
Als ge met Google Earth naar Kinshasa vliegt ziet ge eerst de wereldbol. Die kantelt zo een beetje en dan ziet ge heel Afrika, vervolgens heel Congo, vervolgens de Congostroom en de stip aan de Congostroom wordt een hele stad. En in het midden van die stad staat de wolkenkrabber van Onatra. Een vervallen wolkenkrabber, geheel ingenomen door het Ministerie van Transport (Onatra). En daar zijn wij binnen geweest. Nee, niet op officieel bezoek, daar doen de reisleiders van Time Circus niet aan mee. Nee, we liepen gewoon middels een wat schimmig contact – maitre Jacques genoemd – langs de achteringang dat ministerie binnen. En zo ving een dolle trip aan van een paar uur kriskras door die wolkenkrabber. Hup, naar het dak. Waar we zomaar op konden klimmen om naar de stad te kijken. En dan hup helemaal naar beneden om naar de lift te gaan kijken die ni meer marcheert. En dan hup met allemaal terug naar de bovenste verdieping, waar we mochten kijken naar een gigantische kast, waarop met kapotte lampkes de verschillende spoorwegen waren weergegeven. En een beetje verder stond een nog gigantischer kast met allemaal kabeltjes en ervoor één meneer met ne koptelefoon, die naar die kast aan het kijken was. En die mijnheer vatte in zijn eentje geheel de deplorabele situatie van Congo samen.
Die enorme kast diende om het interne telefoonverkeer van de Congolese spoorwegen te regelen. En ge moet die kabeltjes versteken, legde die mijnheer en zijn koptelefoon ons uit. Als dát station met dát station wil telefoneren, dan moet dát kabeltje met dát kabeltje verbonden worden. Simpel. Het enige probleem, zo bleek enkele minuten later, was dat die kast door gebrek aan vervangstukken niet meer marcheerde. En waarom zat hij daar dan nog met zijn koptelefoon, zag hij ons denken. Awel, om er zeker van te zijn dat hij ter plaatse was als die hulpstukken op een dag zouden arriveren. Vertelde hij een beetje gegeneerd. Om er zeker van te zijn dat híj het was die achter die kast zou zitten als ze terug gerepareerd was. En hoe lang die kast al stuk was ? Al een paar jaar. Zei hij stil. Dat hij daar dus al een paar jaar elke dag naar die kast zat te kijken. Knikte hij. Soms betaald door het ministerie. Meestal onbetaald. Gelijk de meeste ambtenaren hier in het ministerie van transport. Zoals de meeste ambtenaren in de andere ministeries van de stad. Gelijk de meeste arbeiders in de fabrieken, op de scheepswerven, in de assamblagefabrieken van de stad. Gelijk de onderwijzers hier in de scholen van Kinshasa. Gelijk de onderwijzers in de kleine dorpen diep in de brousse duizend kilometer verder. Een heel land wachtend op hulpstukken.
Ik stond daar te duizelen aan die immense telefoonkast. En dat duizelen zou niet meer stoppen de komende dagen. Alsof de werkelijke toestand nu pas écht tot mij doordrong. Ik zou u nog moeten vertellen hoe we even later met zijn zevenen zonder kloppen het buro van een baas van Onatra binnenvielen. En hoe we hem overvielen met vragen over die spoorweg door Kinshasa en wanneer die heropend zou worden. Hoe hij ons enorm waardig en enorm onnozel en schitterend theatraal te woord stond. Maar ik vertel u liever dat het mij op deze dag ergens duidelijk werd dat de ons begeleidende Congolezen slechts één keer per dag aten ; als wij ons verwaardigden op een terras te stoppen en voor heel het gezelschap eten te bestellen. Pas op deze dag viel mijne frang dat ook de meeste kindjes hier maar ene keer per dag eten. En hoorde ik dat de ouders ook voor de leraar van hun kinderen eten moeten betalen. Omdat die leraar dus al drie maanden ni meer betaald is. En dus alleen met hun geld ook ene keer per dag kan eten.
Normaal zou de dag hier moeten stoppen. De dag was vol genoeg geweest. Maar de Congolese dagen laten zich niet zo gemakkelijk in afgeronde hoofdstukken wringen. Er moest nog een hoofdstuk worden bijgeschreven, zo bleek. Het hoofdstuk van de angst.